Industrial Design

Industrial Design (Kiểu dáng Công nghiệp) là gì?

Industrial Design (kiểu dáng công nghiệp) là hình dáng bên ngoài của một sản phẩm, được thể hiện bằng các đặc điểm tạo hình, trang trí thuần túy mang tính thẩm mỹ. Đây là một đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ, tập trung vào việc bảo hộ “vẻ ngoài” của sản phẩm thay vì các đặc tính kỹ thuật hay chức năng hoạt động của nó.

Theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO), kiểu dáng công nghiệp có thể bao gồm:

• Đặc điểm ba chiều (3D): như hình khối, đường nét, hình dáng tổng thể của sản phẩm.
• Đặc điểm hai chiều (2D): như hoa văn, đường kẻ, hoặc cách phối màu trên bề mặt sản phẩm.

Tại Việt Nam, Luật Sở hữu Trí tuệ định nghĩa đây là hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố đó”. Một ví dụ điển hình là kiểu dáng của một chiếc xe máy, vỏ điện thoại, hay hoa văn trên một tấm vải.

Samsung Galaxy Z Flip: Samsung đã đăng ký bảo hộ kiểu dáng công nghiệp cho cả cơ chế gập độc đáo và các yếu tố hình thức bên ngoài của dòng điện thoại này.

Ly “Frappuccino” của Starbucks: Thiết kế đặc trưng của chiếc ly nhựa trong suốt với phần nắp vòm đã được Starbucks bảo hộ, sau đó cấp phép để sản xuất các loại hàng hóa ăn theo (merchandise) như ly sứ, ly nhựa tái sử dụng có hình dáng tương tự.

Xe máy Honda SH: Kiểu dáng tổng thể của thân xe và cụm đèn hậu đặc trưng đã được Honda đăng ký bảo hộ, giúp hãng ngăn chặn hiệu quả việc sản xuất và kinh doanh các loại phụ tùng, dàn áo “sao chép” y hệt.

Mục đích và Giá trị của việc Bảo hộ

Việc bảo hộ kiểu dáng công nghiệp mang lại nhiều giá trị chiến lược cho doanh nghiệp:

Điều kiện và Thời hạn Bảo hộ

Để được cấp văn bằng bảo hộ, một kiểu dáng công nghiệp phải đáp ứng đồng thời ba điều kiện sau:

1. Tính mới: Kiểu dáng đó chưa từng được bộc lộ công khai (qua sử dụng, mô tả bằng văn bản…) tại Việt Nam hoặc bất kỳ đâu trên thế giới trước ngày nộp đơn.
2. Tính sáng tạo: Kiểu dáng đó không thể được tạo ra một cách dễ dàng bởi một người có hiểu biết trung bình trong lĩnh vực tương ứng, dựa trên các kiểu dáng đã biết.
3. Khả năng áp dụng công nghiệp: Kiểu dáng đó có thể dùng làm mẫu để chế tạo, sản xuất hàng loạt sản phẩm bằng phương pháp công nghiệp hoặc thủ công nghiệp.

Thời hạn và Phạm vi Quyền

Kiểu dáng công nghiệp trong Cấp phép (Licensing)

Kiểu dáng công nghiệp là một tài sản cực kỳ giá trị trong các hoạt động cấp phép thương mại.

• Là tài sản cấp phép độc lập: Chủ sở hữu có thể ký hợp đồng cấp phép cho một bên thứ ba quyền sử dụng độc quyền hoặc không độc quyền kiểu dáng của mình trên các sản phẩm, bao bì, hoặc phụ kiện, đổi lại một khoản phí bản quyền (royalty).
• Được “đóng gói” trong hợp đồng IP: Trong thực tế, quyền đối với kiểu dáng công nghiệp thường được cấp phép song hành cùng các quyền IP khác như nhãn hiệu hoặc bản quyền nhân vật để tạo ra một gói bảo vệ toàn diện cho phần “nhìn” của sản phẩm.
• Tạo ra giá trị thương mại lớn: Các ngành công nghiệp như xe hơi, đồ gia dụng, điện tử tiêu dùng, thời trang và các “thương hiệu định hướng bởi thiết kế” như Dyson hay Alessi thường tạo ra lợi nhuận khổng lồ thông qua việc cấp phép thiết kế hoặc hợp tác sản xuất (OEM/ODM) dựa trên các kiểu dáng độc quyền của họ.

Từ khóa liên quan

• Trademark (Nhãn hiệu)
• Copyright (Bản quyền tác giả)
• Patent (Bằng sáng chế)
• Geographical Indication (Chỉ dẫn Địa lý)